بارورسازی ابرها بحران آب را درمان نمی‌کند

امتداد- رئیس سازمان هواشناسی کشور با بیان این که  بارورسازی ابرها هرچند قابلیت علمی دارد، اما نمی‌تواند کمبودهای شدید منابع آب کشور را جبران کند گفت: دریای خزر نیز وضعیت مشابه دریاچه ارومیه را دارد.

به گزارش خبرنگار اقتصادی امتداد،سحر تاج‌بخش، در نشست خبری حاشیه آخرین روز نمایشگاه حمل‌ونقل، لجستیک و صنایع وابسته با اشاره به آخرین وضعیت سامانه‌های فعال جوی گفت: از فردا بعدازظهر و شب، سامانه بارشی جدیدی از نواحی جنوبی کشور فعال می‌شود که بارش‌های سنگین را به‌همراه خواهد داشت و این شرایط تقریباً تا روز جمعه ادامه دارد.

وی افزود: هم‌زمان با فعالیت این سامانه، در بخش‌هایی از کشور کاهش محسوس دما نیز رخ خواهد داد؛ به‌گونه‌ای که از امروز تا یکشنبه و دوشنبه هفته آینده، افت دما در بسیاری از مناطق کشور قابل توجه خواهد بود. این موضوع از منظر مدیریت منابع آب و انرژی اهمیت ویژه‌ای دارد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور با اشاره به صدور هشدار سطح نارنجی تصریح کرد: برای این سامانه هشدار نارنجی صادر شده است که هم در حوزه کشاورزی، به‌ویژه خطر سرمازدگی محصولات، و هم در حوزه تأمین و مصرف حامل‌های انرژی باید مورد توجه جدی قرار گیرد.

احیای دریاچه ارومیه فقط با بارش ممکن نیست

تاج‌بخش در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت دریاچه ارومیه اظهار کرد: موضوع دریاچه ارومیه صرفاً به تغییرات اقلیمی و میزان بارش محدود نمی‌شود، بلکه بخش مهمی از آن به مدیریت منابع آب بازمی‌گردد. حتی در سال‌هایی که بارش‌های مناسبی در منطقه رخ داده، اگر حق‌آبه دریاچه به‌درستی تأمین نشود، مشکل دوباره تکرار خواهد شد.

وی ادامه داد: تبخیر بالا و برداشت‌های بی‌رویه از منابع آبی از جمله عواملی است که باعث وخامت شرایط دریاچه ارومیه شده است. بنابراین حل مشکل این دریاچه تنها با افزایش بارش امکان‌پذیر نیست و مدیریت منابع آب نقش کلیدی دارد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور افزود: در سامانه بارشی فعلی، سهم بارش در شمال‌غرب کشور، به‌ویژه در استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل، چندان قابل توجه نبوده و تأثیر محسوسی بر حوضه آبریز دریاچه ارومیه نداشته است. هرچند در سامانه‌های قبلی، حدود ۳۰ تا ۴۰ میلی‌متر بارش در این حوضه ثبت شد، اما همان‌طور که تأکید کردم، مسئله دریاچه ارومیه تنها به بارش وابسته نیست.

کاهش تراز دریای خزر

تاج‌بخش در بخش دیگری از سخنان خود به کاهش تراز آب دریای خزر اشاره کرد و گفت: وضعیت دریای خزر نیز شرایطی مشابه دارد؛ در کنار تغییر اقلیم و کاهش بارش‌ها در منطقه، افزایش تبخیر نقش مؤثری در افت تراز آب داشته است و به نظر می‌رسد تأمین منابع ورودی نیز به اندازه کافی انجام نشده است.

وی افزود: این موضوع در قالب اجلاس کشورهای حاشیه دریای خزر مورد بررسی قرار گرفته و تفاهم‌نامه‌هایی نیز از جمله با کشور قزاقستان به امضا رسیده است تا همکاری‌های هواشناسی و مطالعات مشترک درباره تغییرات تراز آب دریای خزر تقویت شود.

بارش‌های زمستانی خشکسالی را جبران نمی‌شود

رئیس سازمان هواشناسی کشور درباره چشم‌انداز بارش‌ها و وضعیت خشکسالی گفت: بر اساس نقشه‌ها و پیش‌بینی‌های موجود، انتظار می‌رود بارش‌های کشور در فصل زمستان در محدوده نرمال باشد، اما با توجه به خشکسالی‌های طولانی‌مدت سال‌های گذشته، این میزان بارش نمی‌تواند کمبودهای انباشته را جبران کند.

وی توضیح داد: خشکسالی تنها به خشکسالی هواشناسی محدود نمی‌شود، بلکه خشکسالی کشاورزی و هیدرولوژیکی نیز وجود دارد که به وضعیت منابع آب زیرزمینی مربوط می‌شود. حتی در صورت وقوع بارش‌های مناسب در سال جاری، حل این مشکلات به زمان نیاز دارد.

تاج‌بخش افزود: با این حال، سامانه‌های بارشی فعال ممکن است به‌صورت نقطه‌ای بارش‌هایی در حد ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی‌متر در برخی مناطق کشور ایجاد کنند، اما این موضوع به‌تنهایی به معنای پایان خشکسالی نیست.

بارورسازی ابرها؛ راه‌حل بحران آب نیست

رئیس سازمان هواشناسی کشور در پاسخ به پرسشی درباره بارورسازی ابرها گفت: بارورسازی ابرها از نظر علمی یک موضوع قابل بررسی است و در برخی کشورها نیز به‌صورت محدود انجام شده، اما تاکنون در هیچ جای دنیا ثابت نشده که این روش بتواند بحران‌های جدی منابع آب را حل کند.

وی ادامه داد: موضع رسمی سازمان جهانی هواشناسی این است که کشورها نه از انجام بارورسازی منع می‌شوند و نه به انجام آن توصیه می‌شوند؛ این به آن معناست که این روش هنوز به‌طور کامل در سطح بین‌المللی به‌عنوان یک راهکار عملیاتی پذیرفته نشده و بیشتر در مرحله تحقیق و پژوهش قرار دارد.

تاج‌بخش تصریح کرد: در شرایط فعلی کشور، لازم است آگاهی‌بخشی و شفاف‌سازی انجام شود تا این تصور ایجاد نشود که بارورسازی می‌تواند کمبود شدید منابع آبی را جبران کند. سازمان هواشناسی کشور در این زمینه موضع روشنی دارد و ضمن همکاری علمی و ارائه داده‌ها به دستگاه‌های مسئول، این روش را به‌عنوان راه‌حل بحران آب توصیه نمی‌کند.

اطلاع‌رسانی اقلیمی و ضرورت سناریونویسی در کشاورزی

وی در پاسخ به سؤال دیگری درباره الگوی کشت گفت: سازمان هواشناسی هر ساله پیش‌بینی‌های فصلی و بلندمدت را در اختیار بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی و آب قرار می‌دهد و این اطلاعات در شورای عالی آب نیز مطرح می‌شود.

رئیس سازمان هواشناسی کشور افزود: در سراسر دنیا، پیش‌بینی‌های بلندمدت با عدم قطعیت همراه است و هرچه بازه زمانی پیش‌بینی طولانی‌تر باشد، میزان قطعیت کاهش می‌یابد. به همین دلیل، در حوزه تصمیم‌گیری، به‌ویژه در بخش کشاورزی، باید سناریوهای مختلف در نظر گرفته شود تا در صورت تغییر شرایط، امکان مدیریت وجود داشته باشد.

تاج‌بخش تأکید کرد: امنیت غذایی از موضوعات حیاتی کشور است و در همه دنیا نیز حدود ۷۰ درصد تصمیمات کلان کشاورزی بر مبنای پیش‌بینی‌های هواشناسی اتخاذ می‌شود.